Johann en Anna

De aartshertog en de dochter van de postmeester

De relatie tussen aartshertog Johann en Anna Plochl (1804–1885), de dochter van een postmeester uit het Stiermarkse Aussee, nam in 1819 een aanvang. Anna was toen pas vijftien jaar oud; Johann was ongeveer twintig jaar ouder.

Hun relatie was verbazingwekkend bestendig, hoewel zij op veel obstakels stuitte. Romances tussen leden van het keizerlijk huis en partners uit niet-adellijke kringen waren niet ongewoon, en vaak hielden ze stand. Zulke verbintenissen moesten echter discreet worden behandeld en bleven in de regel onofficieel.

Aartshertog Johann streefde echter naar een officiële erkenning van zijn relatie met Anna. Behoedzaam begon hij dat doel na te jagen. Vier jaar na hun eerste ontmoeting wendde hij zich tot zijn broer, de keizer, en bracht ter sprake waar aan het Weense hof allang over werd gesproken. Keizer Frans betuigde aanvankelijk instemming, maar trok die al snel weer in.

Johann stond er echter op een formeel huwelijk aan te gaan, wat in de keizerlijke familie insloeg als een aardbeving. Dat een lid van het keizerlijk huis met een burgerlijke vrouw wilde trouwen, was voor de adellijke kringen aan het hof in Wenen een tot dan toe ongehoorde schok. Keizer Frans en het merendeel van de Habsburgse familie wezen zo'n huwelijk strikt af.

Uiteindelijk werd het Johann toegestaan met Anna als „huishoudster" samen te leven, waarbij naar buiten toe de nadruk op onthouding werd gelegd om Anna's reputatie te beschermen.

In 1829 stemde keizer Frans uiteindelijk toch met een huwelijk in. De bruiloft vond snel en zonder veel ophef plaats, want zij werd niet openbaar aangekondigd. Pas in 1833 mocht Johann zijn echtgenote officieel erkennen. Anna werd in 1834 verheven tot „Freifrau von Brandhofen".

De prijs voor de instemming van de keizer was echter dat Anna en haar nakomelingen niet als leden van de keizerlijke familie werden erkend. Hun enige kind, Franz Ludwig, geboren in 1839, kreeg de titel „graaf van Meran". Zijn talrijke nakomelingen dragen die naam tot vandaag. De familiezetel is Schloss Schenna bij Meran in Zuid-Tirol, dat Johann in 1845 had verworven.

Daar, in de familiegrafkelder, rusten de stoffelijke resten van aartshertog Johann en zijn vrouw Anna, die hem 26 jaar overleefde.

Meer over Anna Plochl zelf en het maatschappelijke taboe dat haar verhaal doorbrak: Wie was Anna Plochl?